Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Genel Merkezi’nde düzenlediği basın toplantısında hem Orta Doğu’daki güncel gelişmeleri hem de iklim krizinin ulaştığı boyutları değerlendirdi. Guterres, uluslararası topluma diplomasi çağrısı yaparken, hükümetleri de iklim kriziyle mücadelede acil önlem almaya davet etti.
Guterres, Kıbrıs’taki temaslarını değerlendirerek, taraflarla yürütülen görüşmelerin ardından yeni bir ‘5+1’ formatındaki toplantı için hazırlıklara başlanacağını duyurdu. Güven artırıcı yöntemler ve içerik konusunda hazırlıkların tamamlanmasının ardından toplantının düzenleneceğini belirtti. Orta Doğu’daki çatışmalara da değinen Guterres, Körfez’deki gerilimin küresel istikrarsızlığın temel unsurlarından biri haline geldiğini söyledi. Hürmüz Boğazı’ndaki ticaretin aksadığını, enerji piyasalarının sarsıldığını ve gıda fiyatlarının yükseldiğini vurgulayan Guterres, bölge ve dünya için daha fazla savaşı kaldıramayacağını ifade etti. ABD Başkanı Donald Trump’ın Hamas’ın silahsızlanması ve İsrail’in Gazze’den çekilmesini içeren anlaşma duyurusunu olumlu bir gelişme olarak niteledi.
Basın toplantısının ikinci bölümünde iklim değişikliğine odaklanan Guterres, El Nino hava olayının etkilerinin beklenenden güçlü hissedildiğini belirtti. Orman yangınları ve rekor deniz suyu sıcaklıklarının başlangıç olduğunu söyleyen Guterres, Dünya Meteoroloji Örgütü’nün tahminlerine göre sıcaklıkların normalin üzerinde seyredeceğini aktardı. Aşırı sıcaklığın ‘sessiz katil’ olarak adlandırıldığını ancak bu tanımın bile krizi hafife aldığını ifade eden Guterres, aşırı sıcakla bağlantılı ölümlerin eksik sayıldığını vurguladı. Milyonlarca insanın sağlık, gıda ve geçim kaynaklarının tehdit altında olduğunu belirtti.
Guterres, aşırı sıcaklarla mücadele için erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, çalışanların korunması, şehirlerin dayanıklı hale getirilmesi ve fosil yakıt kullanımının azaltılması olmak üzere 4 temel öncelik belirlediklerini açıkladı. Hükümetlerin yeni fosil yakıt projelerini sürdürmesini eleştiren Guterres, ‘Bugün onaylanan her yeni fosil yakıt projesi yarının sıcak hava dalgalarını daha tehlikeli hale getiriyor’ dedi.
Fosil yakıt lobisinin gerçeği gizlemeye çalıştığını öne süren Guterres, iklim krizinin yeterince ciddiye alınmamasının güvenlik krizleri ve endüstrinin yürüttüğü kampanyalarla ilgili olduğunu belirtti. BM’nin daha açık konuşacağını ve iklim krizinin varoluşsal bir tehdit olduğunun anlatılması gerektiğini vurguladı.
Gazze anlaşmasıyla ilgili soruyu da yanıtlayan Guterres, tarafların üzerinde uzlaşılan yol haritasını gecikme olmadan uygulaması gerektiğini söyledi. İran destekli milislerin faaliyetlerine ilişkin olarak ise Irak hükümetinin kararlılığını desteklediklerini ve güç kullanımının yalnızca devlete ait olması gerektiğini belirtti. Dünya Gıda Programı’nın finansmanı hakkında ise mevcut yardımın ihtiyaçların gerisinde kaldığını vurgulayarak, sınırlı kaynaklarla en savunmasız insanlar için çalışacaklarını ifade etti.
