Türkiye’de savunma, havacılık ve uzay gibi stratejik alanları kapsayan yüksek teknolojiye yönelik araştırma ve geliştirme (AR-GE) harcamaları, son 10 yılda yaklaşık 45 kat artış göstererek 154 milyar 24 milyon liraya ulaştı. Bu artış, toplam AR-GE harcamalarının da aynı dönemde 33 katına çıkarak 2 trilyon 550 milyar 292 milyon liraya ulaşmasını sağladı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, toplam AR-GE harcamaları 2016 yılında 29 milyar 412 milyon lira iken, 2024 yılında 980 milyar 428 milyon liraya yükseldi. Bu rakam, 2016-2025 döneminde toplamda 33 katlık bir artışı temsil ediyor. Gayri Safi Yurt İçi AR-GE harcamasının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki oranı ise 2016’da yüzde 1,12 iken, 2025’te yüzde 1,55’e çıktı.
Bu dönemde AR-GE personeli sayısı da önemli ölçüde arttı. Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden personel sayısı 2016’da 139 bin 177 iken, 2025’te 317 bin 982’ye çıktı. Kadın AR-GE personelinin toplam içindeki payı ise 2016’daki yüzde 31,4’ten geçen yıl yüzde 34,1’e yükselerek 108 bin 453 kişiye ulaştı.
İmalat sanayisindeki AR-GE harcamaları incelendiğinde, yüksek teknoloji alanındaki harcamaların son yıllarda diğer teknoloji seviyelerinin önüne geçtiği görüldü. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Milli Teknoloji Hamlesi çalışmalarıyla desteklenen bu alanda, 2016’da 3 milyar 452 milyon lira olan harcama, 10 yılda yaklaşık 45 kat artarak 154 milyar 24 milyon liraya ulaştı. Geçen yıl, imalat sanayisindeki toplam AR-GE harcamasının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetlerinde gerçekleşti.
İstanbul, geçen yıl itibarıyla AR-GE harcamalarının en yüksek olduğu bölge olarak kayıtlara geçti. Bu ili Ankara ve Kocaeli ile Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova bölgeleri takip etti. Yüksek teknoloji alanındaki harcamalar, toplam imalat sanayisi AR-GE harcamalarının önemli bir bölümünü oluşturmaya devam ediyor.
