Nisan ayında İran semalarında düşen bir ABD F-15 savaş uçağının pilotunun, kurtarılmasının ardından istihbarat birimlerine verdiği ifadeler, ABD’de yeni bir tartışma başlattı. Pilot, uçağından fırlamadan önce gökyüzünde birbirine bağlıymış gibi hareket eden çok sayıda drone gördüğünü belirtti.
CNN International’a konuşan kaynaklara göre, pilotun ifadesinde drone’ların tek tek değil, büyük bir bütün halinde hareket ettiği kaydedildi. Bu oluşumun, büyük drone’ların altında daha küçük drone’larla birlikte hareket eden bir ‘denizanası’ görünümünü andırdığı aktarıldı. Bir kaynak, pilotun tarifini, “Büyük drone’ların altında bacak gibi görünen küçük drone’lar vardı. Birlikte hareket ediyorlardı” şeklinde aktardı. Başka bir kaynak ise pilotun, havada adeta bir ‘drone’dan mayın tarlası’ gördüğünü söylediğini belirtti.
Pilotun bu gözlemi, ABD istihbarat birimlerinde İran’ın drone teknolojisinde daha önce öngörülmeyen yeni bir kabiliyete ulaşmış olabileceği endişesini doğurdu. Ancak istihbarat yetkilileri, kazanın ardından pilotun yaşadığı sarsıntı nedeniyle gördüklerini ne denli net hatırladığı konusunda da değerlendirmeler yaptı. Bu kapsamda, pilotun gerçekten bilinmeyen bir drone kabiliyetine mi tanık olduğu, İran’ın bir deneme mi yaptığı yoksa çölde oluşan bir serap mı gördüğü gibi olasılıklar tartışmaya açıldı.
F-15 uçağının düşme nedenine ilişkin araştırmalar sürerken, pilotun gördüğünü belirttiği drone formasyonunun kazada rol oynayıp oynamadığı ihtimali de gündeme getirildi. Kaynaklara göre, pilotun anlattığı sistemin teknik karşılığının ‘one-to-many meshed networking’ (tek merkezden çoklu drone ağı) olduğu ve bu sistemin, bir operatörün aynı anda birden fazla drone’u yönlendirmesine olanak sağladığı belirtildi. ABD istihbaratının, İran’ın bu seviyede bir kabiliyete sahip olduğunu daha önce değerlendirmediği, ancak İran’ın drone teknolojisi geliştirmek için Rusya ve Çin’den destek aldığına dair raporların bulunduğu ifade edildi.
Drone savaşı ve savunma teknolojileri uzmanı Emma Bates, CNN’e yaptığı değerlendirmede, böyle bir sistemin ciddi bir tehdit oluşturabileceğini belirtti. Bates, drone’ların belirli bir şekli koruyarak koordineli hareket edebilmesi ve üzerinde patlayıcı taşıması halinde bunun çok etkili bir saldırı yöntemi olabileceğini vurguladı. Bu iddiaların, ABD ile İran arasında devam eden müzakere sürecinin sürdüğü bir dönemde ortaya çıkması da dikkat çekti.
