Mart 2011’de başlayan olaylar, Suriye’de iç savaşa dönüşmüş ve 8 Aralık 2024’te muhaliflerin başkent Şam’ı ele geçirmesiyle Esed rejimi çökmüştür. Uzun süredir devam eden ciddi sıkıntılar, yolsuzluklar, ordunun iç boşalması ve halk desteğinin azalması, rejimin zayıflamasına neden olmuştur.
Ömer Özkızılcık’a göre, Türkiye’nin muhaliflere sağladığı destekler, güvenli bölge imkanı ve hamleleri, Esed rejiminin çöküşünde kilit bir rol oynamıştır. Türkiye’nin desteği yanında sürecin siyasi, askeri, istihbari ve ekonomik temelleri de etkili olmuştur.
Esed’in güvendiği Rusya ve İran, Suriye’deki olayları önleyemedi. Rusya’nın askeri gücünün sınırları görülmüş ve İran da İsrail’e karşı aldığı darbelerle zayıflamıştır. Bu durum, Esed rejimini korumakta yetersiz kalmış ve çöküş sürecini hızlandırmıştır.
Muhaliflerin Şam’ı ele geçirmesiyle yeni bir dönem başlamıştır. Özkızılcık, Suriye’nin bir geçiş sürecine gireceğini ve mevcut Suriye Başbakanı’nın görev alabileceğini belirtmektedir. Ülkenin çoklu yapısı göz önünde bulundurularak, düzenli bir geçiş süreci planlanmaktadır.
Esed’in düşmesiyle birlikte PKK/YPG’nin devlet kurma hayali suya düşmüştür. Muhaliflerin ve bürokratların hedefi, üniter devlet yapısını korumaktır. PKK/YPG’nin sınırda devlet kurma imkanı bulunmamakta ve Türkiye’nin etkili rolü dikkate alındığında, gelecek dönemde değişiklikler beklenmektedir.
Sonuç olarak, Suriye’de Esed rejiminin çöküşü, Türkiye’nin desteği, Rusya ve İran’ın zayıflığı ve muhaliflerin ilerlemesiyle gerçekleşmiştir. Gelecekte ülkenin nasıl bir yapıya kavuşacağı ise belirsizliğini korumaktadır.
